Olağanlaşma besin fiyatlarını düşürebilir

Ufuk KORCAN

Uzun bayram tatilinin sonuna geldik. Milletlerarası piyasalar bu süreçte COVID-19 salgınının yine hızlanmasının yarattığı telaşlar nedeniyle dalgalı bir seyir izledi. 15 Temmuz’da 34.987 puandan kapanan New York Borsası’nda Dow Jones Endeksi, 19 Temmuz’da 33.742 puana kadar indi. Yani iki süreç gününde Dow Jones’ta yüzde 3.5’i aşan kayıplar yaşandı. Lakin bu düşüşün akabinde gelen alımlarla Çarşamba günü 34.800’e çıkan Dow Jones, kayıplarının büyük kısmını telafi etti. 16 ve 19 Temmuz’da yarım gün süreçlerin olduğu Borsa İstanbul yurtdışında kayıpların yaşandığı günlere denk geldi ve kısa süreç günlerini satış baskısıyla tamamladı.

FED ve enflasyon yakından izlenecek

Tatil dönüşü piyasaları yeniden ağır bir gündem bekliyor. Pandeminin seyri, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 13 yılın doruğuna çıkan enfl asyon sayıları sonrasında hem faiz artırımına hem de tahvil geri alımında azaltıma gidip gitmeyeceğini takip edecek. Yurtiçinde de ana gündem unsurlarının başında enfl asyon geliyor. Haziran ayında yıllık yüzde 17.53’e yükselen enflasyonun, elektrik ve doğalgaz artırımlarının fiyatlar üzerinde tesirinin görüleceği temmuzda ne olacağı yakından izlenecek.

Ekonomistler artırımların temmuz enfl asyonuna 1 puan civarı tesir yapmasını bekliyor. Pekala, temmuz enfl asyonunun akabinde nasıl bir seyir izlenecek?

Son açıklanan sayıların akabinde yapılan yorumların büyük kısmında karamsar görüşlerin tartıda olduğu görülüyor. Lakin bardağın o kadar da boş olmadığını düşünüyorum. Salgın devrindeki belirsizlik ve kuraklık nedeniyle azalan rekolte, birçok ziraî emtia üreticisi ülkenin ihracat kısıtlamasına gitmesine yol açmış, bu durum ziraî emtia fiyatlarının yükselmesine neden olmuştu.

Salgın tedbirlerinin gevşetilmesi ve şartların olağanlaşması ile global ticaretin ivmelenmesi orta vadede arz kısıtlarının da azalmasına ve enfl asyon sepetinde yükü yüksek olan besin fiyatlarının düşmesine yol açabilecek. Ayrıyeten Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa Birliği, Euro Bölgesi için hem bu yıl hem de 2022 için büyüme kestirimlerini yükseltti. Bu da Türkiye’nin ihracat gelirlerine olumlu tesir yapacak bir öteki gelişme.

Mevduatta uzun vade düşünülebilir

Haziran ayında beklentilerin üzerinde gelen enflasyon sayıları ve temmuz sayılarına ait beklentilerle Merkez Bankası’nın faiz indirimine yönelik varsayımlar şu kademede ötelenmiş gözüküyor. Piyasalarda beklenti faiz indirimlerinin yılın son aylarında olabileceği istikametinde. Global manada pandemi nedeniyle yeni kapanmaların olmaması ve ülkelerin besin ihracatlarına getirdikleri kısıtlamaları gevşetmeleri halinde düşüşe geçecek besin fiyatları içeride de enfl asyon üzerindeki baskıları azaltabilir. Hasebiyle yüzde 18-19 düzeylerindeki mevduat faizleri ileriki aylar için de cazip kalabilir. Bu nedenle mümkün faiz indirimlerinin getiri kaybı yaratmaması için mevcut faizlerden 6 ve daha üzeri vadelerde mevduat yapılabilir.

Besin enflasyonu tedbirleri için ülkelerin aldığı kararlar

Rusya: 2019 yılında global buğday ihracatının yüzde 18.4’ünü gerçekleştiren Rusya, 15 Şubat-30 Haziran 2021 devri için buğday ihracatına kota sınırlaması ve ek vergi getirdi.

Arjantin: Kuraklığa bağlı rekolte azaldı, soya ve mısır başta olmak üzere üretim düştü. 2020 Aralık sonundan 28 Şubat 2021 tarihine kadar mısır ihracatını durdurdu. Arjantin 2019 yılında global mısır ihracatının yüzde 17.1’ini yaptı.

Endonezya, Tayland, Vietnam: Artan global besin fiyatlarından faydalanmak isteyen bu üretici ülkeler ekim takviyelerini artırmayı planlıyorlar. Ayrıyeten bilhassa pirinçte yurtiçi talebin karşılanamayacağı bir durum olursa ihracat yasakları uygulayabileceklerini belirttiler. 3 ülke, 2019 yılın da toplam ihracatın yüzde 27.5’ini gerçekleştirdi.

Çin, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri: 2020 yaz aylarından itibaren kendilerini muhafazaya almak için besin stoku (özellikle hububat) yaptılar. Ocak 2021 itibariyle Çin, 15 aylık yurtiçi talebi karşılayabilecek buğday stokuna sahip.

Cezayir, Kazakistan, Güney Afrika: Çeşitli besin eserlerine ihracat sonlandırması getirdiler.

Angola ve Türkmenistan: Salgının başından beri sağlamaya başladıkları besin ithalatı finansman dayanağını hala sürdürüyorlar.

Paylaşarak Destek Ol!

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*